BİLİM / ÖZET / TÜRKİYE

İstanbul'da yetişkinlerin ne kadarı kötü uyuyor?

TEK ÇALIŞMA · KESİTSEL ■■□□ kanıt düşük: tek ölçüm anı ve öz bildirim; tablolarda birbirini tutmayan sayılar var

Kimlerle: İstanbul'un kent ve kır kesiminde yaşayan 20 yaş ve üstü yetişkinler. Çok aşamalı, tabakalı rastgele örneklemle 3.200 kişiye ulaşıldı; 2.624'ü (yüzde 82) anketi tamamladı: 1.420 erkek, 1.204 kadın. Veri 2022 yılı boyunca, pandemi kısıtlamaları kalktıktan sonra toplandı.
Ne yaptılar: Katılımcılar Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesi ölçeğinin kısa formu, yorgunluk ölçeği ve kaygı, depresyon, stres ölçeklerini doldurdu. Uyku puanı 5 ve altı iyi, 6 ile 8 orta, 9 ve üstü kötü sayıldı. Yaş ve cinsiyete göre düzeltilmiş adımsal regresyonla uyku kalitesiyle birlikte giden etkenlere bakıldı.
Ne buldular: Kötü uyku aralığındaki oran erkeklerde yüzde 32,8, kadınlarda yüzde 38,5 idi (Tablo 3). Uyku gruplarına göre verilen tabloda 902 kişi kötü, 830 kişi orta, 892 kişi iyi uyku grubunda (Tablo 6). Modelde stres, depresyon ve kaygı belirtileri, yorgunluk ve yaşam kalitesinin bedensel, ruhsal ve çevresel alanları uyku kalitesiyle birlikte gidiyordu. Yazarlar pandemi sonrasında da kötü uykunun yaygın kaldığını ve bunun halk sağlığı önceliği olması gerektiğini savunuyor.
Sınırlar: Yazarların kendi belirttikleri: kesitsel desen neden sonuç ilişkisi kurmaya izin vermiyor; bütün ölçümler öz bildirim, klinik değerlendirme yok; hatırlama ve katılımcı seçimi yanlılığı olabilir. Bizim okumamızda gördüklerimiz: bazı tablolar birbirini tutmuyor (Tablo 3'te kötü uyku grubundaki erkek ve kadınların toplamı 929, Tablo 6'da kötü uyku grubu 902 kişi); anlamlılık eşiği p < 0,01 diye tanımlanmış ama 0,01 ile 0,05 arasındaki değerler de anlamlı diye raporlanmış; depresyon taraması diye kullanılan PHQ-15 aslında bedensel belirti ölçeği. Bu yüzden oranları yaklaşık olarak okumak daha doğru. Ticari çıkar bildirilmemiş; ilk yazar başvuru sırasında derginin yayın kurulu üyesiymiş; ayrı bir fon bildirilmemiş.

Bu senin için ne demek?

Uykundan memnun değilsen bu çevrende az rastlanan bir durum değil; bu çalışmada her üç kişiden biri benzer bir aralıktaydı. Kötü uyku uzun sürüyor ya da gündüz hayatını etkiliyorsa bunu hekimle konuşmak için bir neden olabilir. Bu bir tavsiye değildir.

Nefesly ile bağı: Türkiye'de kötü uykunun ne kadar yaygın olduğunu anlatırken dayandığımız çalışmalardan biri; Nefesly'nin uykuyu neden konu edindiğinin arka planı. Bir sağlık iddiası değildir. Nasıl yaptık
Künye: Bener A, Morgul E, Tokaç M, Ventriglio A, Jordan TR. Sleep quality, quality of life, fatigue, and mental health in COVID-19 post-pandemic Türkiye: a cross-sectional study. Frontiers in Public Health. 2024;12:1250085. doi:10.3389/fpubh.2024.1250085 · Açık erişim (CC BY).
Neden seçildi: Türkiye ve kılavuzlar ekseninde 403 adaydan seçilen 15 kaynaktan biri; havuzdaki en büyük, rastgele örneklemli yetişkin uyku kalitesi çalışması olduğu için alındı.
Özetleyen: Nefesly, tam metin okunarak, 11.10.2026. Hekim kontrolü bekliyor.
Telif: Bu özet makalenin özetinden çevrilmemiştir; tam metin okunarak yazılmıştır.